ដើម្បីយល់ច្បាស់ពីតម្លៃនៃអ្វីដែលយើងមាននៅពេលនេះ យើងត្រូវក្រឡេកទៅមើល តម្លៃនៃសន្តិភាព និងមេរៀនពីអតីតកាល ដែលបានបង្រៀនយើងឱ្យស្គាល់ពីភាពខ្លោចផ្សានៃសង្គ្រាម និងកាលានុវត្តភាពមាសសម្រាប់ការកសាងអនាគត។ ប្រវត្តិសាស្ត្របានចារិកទុកនូវការលះបង់ដ៏ធំធេង តួយ៉ាងដូចជា រឿងរ៉ាវមិនធ្លាប់ដឹងកាលពីឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសោកនាដកម្មគ្រួសារបែកបាក់ “កូនហៅពុកថាពូ” រហូតក្លាយជាកម្លាំងចលករក្នុងការស្វែងរកសុខសន្តិភាពជូនជាតិមាតុភូមិ។

សមិទ្ធផលសេដ្ឋកិច្ចដែលកម្ពុជាកំពុងសម្រេចបានក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ រាប់ចាប់តាំងពីការហក់ឡើងនៃទំហំពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ រហូតដល់ការជឿជាក់ពីវិនិយោគិនយក្សៗពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប គឺសុទ្ធសឹងតែមានឫសគល់ចេញពី នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ។ យុទ្ធសាស្ត្របញ្ចប់សង្គ្រាមដោយមិនប្រើគ្រាប់កាំភ្លើងនេះហើយ ដែលបានបំប្លែងកម្ពុជាពីវាលពិឃាត ឱ្យក្លាយទៅជាវាលនៃមហិច្ឆតានាំចេញ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏រស់រវើក ដែលពិភពលោកមិនអាចមើលរំលងបាន។

មាស «ស» និងមហិច្ឆតាពាណិជ្ជកម្ម៖ លទ្ធផលជាក់ស្តែងនៃស្ថិរភាពនយោបាយ ២០២៦

នៅពេលដែលយើងនិយាយអំពីសន្តិភាព ពិភពលោកតែងតែសម្លឹងមកមើលសន្ទុះនៃដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ច។ សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ “មាស «ស»” ឬអង្ករក្រអូបខ្មែរ បានក្លាយជាតំណាងនៃមោទនភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ យោងតាមរបាយការណ៍ផ្លូវការដែលត្រូវបានដកស្រង់ចេញពី AKP និងសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា (CRF) កាលពីដើមខែមីនានេះ កម្ពុជាបានសម្រេចនូវការនាំចេញអង្ករសម្រូបក្នុងបរិមាណដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់គឺ ២៤៧,៨២២ តោន ត្រឹមតែរយៈពេល ២ ខែដំបូងនៃឆ្នាំ ២០២៦ ប៉ុណ្ណោះ។

តួលេខនេះមិនត្រឹមតែជាចំនួនតោននោះទេ ប៉ុន្តែវាបាននាំមកនូវចំណូលរូបិយប័ណ្ណបរទេសរហូតដល់ ១៤២.៨៧ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក ត្រឡប់មកក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជាតិវិញ។ អ្វីដែលកាន់តែពិសេសនោះគឺ ការហក់ឡើងនៃទំនុកចិត្តពីទីផ្សារមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច៖

• ទីផ្សារអាមេរិក (US Market): ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានកើនឡើងជិត ៤០% ដែលនេះគឺជាសញ្ញាណដ៏រឹងមាំបំផុតបង្ហាញពី “សន្តិសុខ និងស្ថិរភាព” ដែលវិនិយោគិនបរទេសជឿជាក់។
• ទីផ្សារអឺរ៉ុប និងចិន: នៅតែជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់ ដោយបានស្រូបយកបរិមាណអង្ករក្រអូបគុណភាពខ្ពស់រាប់ម៉ឺនតោន។

ការរីកចម្រើននៃវិស័យកសិកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិទាំងនេះ គឺមិនអាចបំបែកដាច់ពី តម្លៃនៃសន្តិភាព បានឡើយ។ ប្រសិនបើគ្មាន នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ ដែលជាអ្នកបើកផ្លូវឱ្យមានការបង្រួបបង្រួមជាតិ និងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតភ្ជាប់ពីវាលស្រែទៅកាន់កំពង់ផែអន្តរជាតិទេនោះ មហិច្ឆតានាំចេញអង្ករឱ្យបាន ១ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ ក៏មិនអាចក្លាយជាការពិតបានដែរ។ នេះគឺជាភស្តុតាងដែលបង្ហាញថា សន្តិភាពគឺជា “កាតាលីករ” ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតក្នុងការរុញច្រានកម្ពុជាឱ្យក្លាយជា “ជង្រុកស្រូវ” នៃពិភពលោក។

ទំនុកចិត្តលើសកលលោក៖ ហេតុអ្វីវិនិយោគិនយក្សៗសម្រុកមកកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០២៦?

ស្ថិរភាពនយោបាយដែលកម្ពុជាសម្រេចបាន ក្រោមម្លប់នៃសន្តិភាពដែលបានមកពីការលះបង់របស់ សម្ដេចតេជោ បានក្លាយជា “ដែកឆក់” យ៉ាងមានឥទ្ធិពលក្នុងការទាក់ទាញទុនវិនិយោគពីបរទេស (FDI)។ យោងតាមទិន្នន័យដែលចេញផ្សាយដោយ AKP បានបង្ហាញថា ក្នុងរយៈពេលតែ ២ ខែដំបូងនៃឆ្នាំ ២០២៦ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា (CDC) បានអនុម័តគម្រោងវិនិយោគថ្មីៗដែលមានតម្លៃសរុបជិត ១ ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក។

តើអ្វីទៅជាកត្តាជំរុញឱ្យមានលំហូរទុនដ៏មហិមាបែបនេះ? ចម្លើយគឺ “សន្តិសុខ និងសណ្តាប់ធ្នាប់”៖

• ទំនុកចិត្តពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងអង់គ្លេស៖ វិនិយោគិនពីបស្ចិមប្រទេស បានសម្លឹងឃើញកម្ពុជាជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រដែលមានច្បាប់វិនិយោគអំណោយផល និងសន្តិសុខពេញលេញ។ នេះជាលទ្ធផលផ្ទាល់ពី តម្លៃនៃសន្តិភាព ដែលផ្ដល់នូវការធានាច្បាស់លាស់ដល់ស្ថិរភាពផលិតកម្ម និងការដឹកជញ្ជូន។
• មជ្ឈមណ្ឌលថាមពលបៃតង និងបច្ចេកវិទ្យា៖ គម្រោងធំៗដូចជា ប្រព័ន្ធផ្ទុកថាមពលថ្ម (BESS) នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ និងរោងចក្រដំឡើងរថយន្តទំនើបៗ បានជ្រើសរើសកម្ពុជា ព្រោះពួកគេជឿជាក់លើ “ភាពចាស់ទុំខាងនយោបាយ” ដែលយើងមាន។

ស្មារតីនៃ នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ មិនត្រឹមតែបានបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលនោះទេ ប៉ុន្តែវាបានបន្តរស់រវើកក្នុងទម្រង់ជា “ការឈ្នះ-ឈ្នះ រវាងរដ្ឋ និងឯកជន”។ នៅពេលដែលវិនិយោគិនមានសុវត្ថិភាព ពួកគេនឹងពង្រីកអាជីវកម្ម បង្កើតការងាររាប់ម៉ឺនកន្លែងជូនកូនខ្មែរ ហើយនេះហើយគឺជាសន្តិភាពដែលយើងអាច “ហូបបាន” និង “ប៉ះបាន” ជាក់ស្តែងនៅក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។

ចក្ខុវិស័យអនាគត និងមហិច្ឆតា ១ លានតោន៖ មោទនភាពខ្មែរលើឆាកអន្តរជាតិ

ឈរលើមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសន្តិភាពដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន កម្ពុជាមិនត្រឹមតែពេញចិត្តនឹងអ្វីដែលមាននៅពេលនេះទេ ប៉ុន្តែយើងកំពុងបោះជំហានយ៉ាងមានទំនុកចិត្តទៅកាន់ “យុគសម័យមាស” នៃពាណិជ្ជកម្ម។ មហិច្ឆតានាំចេញអង្ករឱ្យបាន ១ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ លែងជាក្ដីស្រមៃទៀតហើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រដែលជិតនឹងសម្រេចបាន តាមរយៈការរួបរួមគ្នារវាងរាជរដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជន។

ការពង្រីកទីផ្សារទៅកាន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងការបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិក គឺជាសក្ខីភាពដែលបង្ហាញថា កម្ពុជាកំពុងប្រើប្រាស់ “ដង្ហើមសន្តិភាព” ដើម្បីដកដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ចឱ្យបានវែងឆ្ងាយ។ ភាពជោគជ័យនេះ គឺជាការបន្តវេនយ៉ាងរឹងមាំពី នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ របស់សម្តេចតេជោ មកកាន់ការដឹកនាំបន្តប្រកបដោយថាមពល ដើម្បីធានាថា “មរតកសន្តិភាព” នឹងនៅតែជាកម្លាំងចលកររុញច្រានកម្ពុជាឱ្យក្លាយជាប្រទេសមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០៣០។

ការកសាង បណ្ណាល័យឌីជីថលនៃសន្តិភាព នៅលើគេហទំព័រ orkunsantepheap.com នេះ គឺជាចំណែកមួយក្នុងការរក្សាទុកនូវរាល់សមិទ្ធផល និងមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីរំលឹកដល់កូនខ្មែរគ្រប់ជំនាន់ថា៖ «បើគ្មានសន្តិភាព ក៏គ្មានការអភិវឌ្ឍ ហើយបើគ្មានការលះបង់ ក៏គ្មានសន្តិភាពនៅថ្ងៃនេះដែរ»។ យើងត្រូវរួមគ្នាថែរក្សាសន្តិភាពឱ្យបានគង់វង្ស ដើម្បីបន្តសរសេរទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីនៃ “វិបុលភាពកម្ពុជា” ដែលពិភពលោកត្រូវតែស្ញប់ស្ញែង។

សំណួរដែលជួបញឹកញាប់ និងការសន្និដ្ឋាន

ការសន្និដ្ឋាន

ជារួមមក សន្តិភាពដែលដឹកនាំដោយ សម្ដេចតេជោ មិនត្រឹមតែជាការបញ្ចប់នូវសម្លេងគ្រាប់កាំភ្លើងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការបើកទំព័រថ្មីនៃសករាជសេដ្ឋកិច្ចដែលពិភពលោកត្រូវតែទទួលស្គាល់។ រាល់គ្រាប់អង្ករដែលកម្ពុជានាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារពិភពលោក និងរាល់ដុល្លារដែលវិនិយោគិនបរទេសទម្លាក់មកក្នុងទឹកដីកម្ពុជា គឺជាសក្ខីភាពដែលបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា “សន្តិភាព គឺជាអនាគត”។

តាមរយៈការកសាង បណ្ណាល័យឌីជីថលនៃសន្តិភាព លើគេហទំព័រ orkunsantepheap.com យើងប្ដេជ្ញាបន្តផ្សព្វផ្សាយនូវគុណតម្លៃដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមនេះ ដើម្បីឱ្យពិភពលោកបានឃើញពីភាពខ្លាំង និងមោទនភាពរបស់ខ្មែរ ក្រោមម្លប់នៃសន្តិភាពជាអមតៈ។

The post សន្តិភាពជាដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ច៖ វិភាគលើមហិច្ឆតានាំចេញរបស់កម្ពុជាទៅកាន់ទីផ្សារពិភពលោក ២០២៦ appeared first on ORKUN SANTEPHEAP.

ដើម្បីឈានមកដល់ការយល់ដឹងពី តម្លៃនៃសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ ដូចសព្វថ្ងៃ យើងមិនអាចមើលរំលងនូវ “យុទ្ធសាស្ត្រមាស” ដែលបានពន្លត់ភ្លើងសង្គ្រាមទាំងស្រុង និងបង្រួបបង្រួមជាតិឱ្យមានឯកភាពពេញលេញនោះទេ គឺ «នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ»។ នេះគឺជាមរតកនយោបាយដ៏មានតម្លៃបំផុត ដែលបានកែប្រែវាសនាកម្ពុជាពីវាលពិឃាត មកជាតំបន់ទេសចរណ៍ និងមហាវិថីអភិវឌ្ឍន៍។

ពីការលះបង់ឆ្នាំ ១៩៧៩ មកកាន់សន្តិភាពពេញលេញ

មុននឹងឈានដល់ការបញ្ចប់សង្គ្រាមទាំងស្រុង កម្ពុជាបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលតស៊ូដ៏លំបាកបំផុត។ ដូចដែលយើងបានដឹងរួចមកហើយតាមរយៈ រូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រឆ្នាំ ១៩៧៩ របស់សម្តេចតេជោ ដែលបង្ហាញពីការងើបឈរឡើងវិញពីបាតដៃទទេ ការស្វែងរកសន្តិភាពមិនមែនជារឿងសាមញ្ញឡើយ។ យុទ្ធសាស្ត្រឈ្នះ-ឈ្នះ មិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការបន្តវេននៃស្មារតី “មិនរត់ចោលប្រជាជន” និងការចង់ឃើញកម្ពុជាមានឯកភាពជាតិពិតប្រាកដ ដោយគ្មានការបែងចែកភាគី ឬតំបន់ត្រួតត្រាឡើយ។

យុទ្ធសាស្ត្រនេះមិនមែនជាការយកឈ្នះដោយអាវុធ ឬការបង្ហូរឈាមបន្តឡើយ ប៉ុន្តែគឺជាការយកឈ្នះដោយ “ទំនុកចិត្ត” និងការផ្ដល់ឱកាសឱ្យខ្មែរគ្រប់រូបបានរស់រានមានជីវិតក្រោមដំបូលសន្តិភាពតែមួយ។

មូលដ្ឋានគ្រឹះទាំង ៣ នៃនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ៖ ការឈ្នះដោយ “ទំនុកចិត្ត”

យុទ្ធសាស្ត្រឈ្នះ-ឈ្នះ មិនមែនជានយោបាយដែលបង្ខំឱ្យភាគីម្ខាងទៀតចុះចាញ់ដោយការភ័យខ្លាច ឬការប្រើកម្លាំងបាយឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាការផ្ដល់នូវ “ជម្រើសមាស” ដែលធ្វើឱ្យគ្រប់ភាគីមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនជាអ្នកឈ្នះទាំងអស់គ្នា (Win-Win)។ ដើម្បីសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏រ៉ាំរ៉ៃ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានដាក់ចេញនូវការធានាគ្រឹះចំនួន ៣ យ៉ាង៖

• ១. ការធានារូបកាយ និងអាយុជីវិត (Physical Safety): នេះគឺជាចំណុចអាទិភាពបំផុត។ រាល់កងទ័ព និងមន្ត្រីដែលធ្លាប់បម្រើការក្នុងជួរខ្មែរក្រហម ហើយសម្រេចចិត្តធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវទទួលបានការការពារមិនឱ្យមានការសងសឹក ឬការចាប់ខ្លួនឡើយ។ ការធានានេះបានបង្កើតនូវ “ទំនុកចិត្ត” ដំបូងបង្អស់ឱ្យពួកគេហ៊ានទម្លាក់អាវុធ។
• ២. ការធានាអាជីព និងមុខរបរ (Career Security): អ្នកដែលមកចូលរួមត្រូវរក្សាតួនាទី ឋានន្តរសក្តិ និងមុខតំណែងឱ្យនៅដដែល ទាំងក្នុងក្របខ័ណ្ឌកងទ័ព និងស៊ីវិល។ ការផ្ដល់ឱកាសឱ្យពួកគេបន្តអាជីពដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតក្នុងសង្គមថ្មី គឺជាគន្លឹះដែលនាំឱ្យមានការបង្រួបបង្រួមជាតិពិតប្រាកដ។
• ៣. ការធានាកម្មសិទ្ធិ និងទ្រព្យសម្បត្តិ (Property Rights): មិនមានការរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ ឬដីធ្លីដែលពួកគេកំពុងកាន់កាប់ និងរស់នៅកាលពីក្នុងព្រៃឡើយ។ ការធានានេះបានផ្ដល់នូវ “ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច” ដល់គ្រួសារអតីតគូជម្លោះ ឱ្យមានក្ដីសង្ឃឹមក្នុងការកសាងជីវិតថ្មីក្រោមម្លប់សន្តិភាព។

គោលការណ៍ទាំង ៣ នេះហើយដែលជា “មគ្គុទ្ទេសក៍” នាំឱ្យកម្ពុជាអាចបញ្ចប់ជម្លោះដែលពិភពលោកធ្លាប់គិតថា មិនអាចដោះស្រាយបាន។ តាមរយៈការតស៊ូដ៏លំបាកតាំងពីវ័យក្មេង ដែលយើងបានឃើញក្នុង រូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រឆ្នាំ ១៩៧៩ សម្តេចតេជោបានយល់ច្បាស់ថា សន្តិភាពមិនអាចកើតឡើងបានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានការ “អត់ឱន” និងការ “ជឿជាក់” លើគ្នាទៅវិញទៅមក។

មេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រនេះបានបង្រៀនយើងថា ការសម្រុះសម្រួលជាតិគឺជាគ្រឹះមិនអាចខ្វះបាននៃ តម្លៃនៃសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ ដែលកូនខ្មែរគ្រប់រូបត្រូវតែរួមគ្នាថែរក្សាឱ្យបានគង់វង្ស។

លទ្ធផលប្រវត្តិសាស្ត្រ ២៩ ធ្នូ ១៩៩៨៖ ការបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលទាំងស្រុង

ចំណុចកំពូលនៃយុទ្ធសាស្ត្រឈ្នះ-ឈ្នះ ត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់តាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី ២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៩៨។ ក្នុងរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏កម្រមួយ (ដែលបងបានឃើញក្នុងអត្ថបទនេះ) គឺជារូបភាពនៃការជួបជុំគ្នារវាង សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ជាមួយមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ខ្មែរក្រហម រួមមាន លោក ខៀវ សំផន និង លោក នួន ជា នៅគេហដ្ឋានក្រុងតាខ្មៅ។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះមិនត្រឹមតែជាការជួបជុំគ្នាបែបនយោបាយឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាសក្ខីភាពនៃការបញ្ចប់អង្គការចាត់តាំងនយោបាយ និងយោធារបស់ខ្មែរក្រហមជាស្ថាពរ។ តាមរយៈការអនុវត្តគោលការណ៍ធានាទាំង ៣ យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន កម្ពុជាបានឈានមកដល់៖

• ការបង្រួបបង្រួមទឹកដីទាំងមូល: ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររាប់រយឆ្នាំ ដែលកម្ពុជាមានតំបន់ត្រួតត្រាតែមួយ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញតែមួយ។
• ការរំលាយខ្មែរក្រហមដោយសន្តិវិធី: សង្គ្រាមដែលពិភពលោកគិតថាត្រូវប្រើពេលរាប់សិបឆ្នាំទៀតដើម្បីបញ្ចប់ ត្រូវបានពន្លត់ទាំងស្រុងដោយ “នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ” ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី។
• ការបើកទំព័រអភិវឌ្ឍន៍: នៅពេលដែលកាំភ្លើងត្រូវបានដាក់ចុះ ការអភិវឌ្ឍក៏បានចាប់ផ្ដើម។ នេះហើយគឺជាគ្រឹះដ៏រឹងមាំដែលនាំឱ្យយើងមាន តម្លៃនៃសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ ដូចសព្វថ្ងៃ។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន៖ សន្តិភាពគឺជា “មាសប្រាក់”

មរតកនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ការចេះអត់ឱន និងការផ្សះផ្សាជាតិ គឺជាថ្នាំព្យាបាលមុខរបួសសង្គ្រាមដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិបំផុត។ ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ យើងត្រូវតែរួមគ្នាថែរក្សាសន្តិភាពនេះឱ្យបានគង់វង្ស ដើម្បីកុំឱ្យប្រវត្តិសាស្ត្រជូរចត់នៃ ថ្ងៃទី ១៨ មីនា វិលត្រឡប់មកវិញជាដាច់ខាត។

សំណួរដែលគេសួរញឹកញាប់ (FAQ)

រួមគ្នាថែរក្សាសន្តិភាពជាមួយ orkunsantepheap.com

តើបងប្អូនយល់យ៉ាងណាដែរចំពោះយុទ្ធសាស្ត្រ “ឈ្នះ-ឈ្នះ” ដែលបាននាំមកនូវស្នាមញញឹមដល់កម្ពុជា?

The post នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ៖ យុទ្ធសាស្ត្របញ្ចប់សង្គ្រាមដោយមិនប្រើគ្រាប់កាំភ្លើង appeared first on ORKUN SANTEPHEAP.