ភ្នំពេញ៖ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវជំហររបស់កម្ពុជាក្នុងការការពារសន្តិភាព អធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដី ដោយផ្អែកលើការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយបញ្ហាតាមមធ្យោបាយសន្តិវិធី។ ការបញ្ជាក់នេះធ្វើឡើងក្នុងពិធីបើកកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ នៅមជ្ឈមណ្ឌលសន្និបាត និងពិព័រណ៍អន្តរជាតិជ្រោយចង្វារ (OCIC) រាជធានីភ្នំពេញ។
កិច្ចប្រជុំកំពូលនេះរៀបចំឡើងក្រោមមូលបទ «រួមគ្នាបន្តកសាងសន្តិភាព ដើម្បីវិបុលភាពរួម និងស្ថិរភាពយូរអង្វែង» ដែលបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃសន្តិភាព កិច្ចសន្ទនា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាប្រឈមនានារបស់ពិភពលោក។
កម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់ច្បាប់អន្តរជាតិ និងដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី
ក្នុងសុន្ទរកថាបើកកិច្ចប្រជុំ សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានអំពាវនាវឱ្យមានការគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានជាធរមានទាំងអស់ និងស្នើឱ្យចាប់ផ្តើមឡើងវិញនូវការងារវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក ដែលមានមូលដ្ឋានតាំងពីជាងមួយសតវត្សរ៍មុន។
ចំពោះបញ្ហាតំបន់សមុទ្រ សម្តេចធិបតីបានលើកឡើងថា កម្ពុជាបានជ្រើសរើសយន្តការផ្លូវច្បាប់ តាមរយៈនីតិវិធីផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) ដោយបញ្ជាក់ថា ភាគីថៃក៏បានចូលរួមក្នុងនីតិវិធីនេះផងដែរ។
សម្តេចធិបតីបានសង្កត់ធ្ងន់លើគោលការណ៍ថា ការប្រើប្រាស់កម្លាំងអាវុធ ឬការបង្កើតអង្គហេតុជាក់ស្តែងនៅលើទីតាំង មិនគួរត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរព្រំដែនឡើយ។ សម្តេចបានគូសបញ្ជាក់ថា ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ គឺជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ធានាសន្តិសុខដល់រដ្ឋទាំងអស់ ទោះបីជារដ្ឋនោះមានទំហំធំ ឬតូចក៏ដោយ។

ស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ និងការបន្តស្វែងរកដំណោះស្រាយ
ទាក់ទងនឹងស្ថានភាពសន្តិសុខតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ សម្តេចធិបតីបានជម្រាបជូនអង្គប្រជុំអំពីការប៉ះទង្គិចដោយអាវុធចំនួនពីរលើកក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដោយបានបញ្ជាក់ជំហររបស់កម្ពុជាថា កម្ពុជាមិនមែនជាភាគីដែលបានផ្តើមបាញ់មុននោះទេ។
សម្តេចធិបតីបានបន្តថា ទោះបីជាមានបទឈប់បាញ់នៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ក៏ដោយ ស្ថានភាពនៅតាមព្រំដែននៅតែមានភាពស្មុគស្មាញ និងផុយស្រួយ។ តាមការលើកឡើងរបស់សម្តេច កងទ័ពរាប់ពាន់នាក់នៅតែប្រឈមមុខដាក់គ្នា ហើយប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ ២០.០០០នាក់ មិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញបាននៅឡើយ។
សម្តេចធិបតីក៏បានលើកឡើងអំពីតំបន់មួយចំនួនដែលកម្ពុជាចាត់ទុកថា កំពុងត្រូវបានកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ពីសំណាក់កងទ័ពថៃ។ ចំណុចទាំងនេះត្រូវបានលើកឡើងក្នុងនាមជាជំហរ និងការពិពណ៌នាស្ថានភាពរបស់ភាគីកម្ពុជា។
ការលើកឡើងរបស់សម្តេចធិបតីក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិនេះ បានបង្ហាញពីការផ្តោតសំខាន់របស់កម្ពុជាលើការគោរពកិច្ចព្រមព្រៀង ការប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់ និងការស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈកិច្ចសន្ទនា ដើម្បីបញ្ចៀសការកើនឡើងនៃភាពតានតឹង និងការពារសន្តិសុខប្រជាពលរដ្ឋ។
សារសំខាន់ៗពីសុន្ទរកថាបើកកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០
| ប្រធានបទ | សារសំខាន់ |
|---|---|
| សន្តិភាព | សន្តិភាពជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ទំនុកចិត្ត ការវិនិយោគ និងវិបុលភាពរួម។ |
| អធិបតេយ្យភាពព្រំដែន | ប្រកាន់ខ្ជាប់ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងមិនទទួលស្គាល់ការផ្លាស់ប្តូរព្រំដែនដោយកម្លាំងអាវុធ។ |
| ព្រំដែនគោក | ស្នើឱ្យចាប់ផ្តើមការងារវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាឡើងវិញតាមកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់។ |
| ព្រំដែនសមុទ្រ | លើកឡើងពីការប្រើយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS។ |
| មរតកហ្វ្រង់កូហ្វូនី | រំលឹកតួនាទីរបស់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ក្នុងការបង្កើតអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី។ |
| តួនាទីកម្ពុជា | បង្ហាញឆន្ទៈឱ្យភ្នំពេញក្លាយជាស្ពានតភ្ជាប់រវាងអាស៊ី និងលំហហ្វ្រង់កូហ្វូនី។ |
| កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ | ជំរុញកិច្ចសន្ទនា ការគោរពច្បាប់ និងការស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី។ |
កម្ពុជារំលឹកប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសន្តិភាព និងមរតកហ្វ្រង់កូហ្វូនី
ក្រៅពីបញ្ហាសន្តិសុខ និងព្រំដែន សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានរំលឹកពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការបង្កើតអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនីនៅឆ្នាំ១៩៧០ ដែលមានព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ជាព្រះវររាជបិតា ជាព្រះអង្គមួយក្នុងចំណោមព្រះបិតាស្ថាបនិកនៃអង្គការនេះ។
សម្តេចធិបតីបានរំលឹកពីដំណើរប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ជូរចត់របស់កម្ពុជា ដែលបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាម និងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ មុនពេលចាប់ផ្តើមកសាងប្រទេសឡើងវិញពីបាតដៃទទេ។ សម្តេចបានគូសបញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់នៃការសម្រេចបាននូវឯកភាពជាតិ និងសន្តិភាពពេញលេញ តាមរយៈនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះរបស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ព្រមទាំងការថែរក្សា និងពង្រឹងសន្តិភាពក្រោមព្រះរាជតម្រិះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ព្រះករុណាព្រះមហាក្សត្រ។
ក្នុងឱកាសនោះ សម្តេចធិបតីបានសង្កត់ធ្ងន់ថា កម្ពុជាយល់ច្បាស់អំពីតម្លៃនៃសន្តិភាព ព្រោះប្រទេសធ្លាប់បានឆ្លងកាត់សង្គ្រាម និងការបាត់បង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ សម្តេចក៏បានប្រកាសស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំ និងគណៈប្រតិភូទាំងអស់ដែលបានអញ្ជើញមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលនៅរាជធានីភ្នំពេញ ដោយចាត់ទុកកម្ពុជាជាផ្ទះរួមសម្រាប់មហាគ្រួសារហ្វ្រង់កូហ្វូនី។
ចំណុចសំខាន់ៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងដំណើរឆ្ពោះទៅកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី
ភ្នំពេញជាស្ពានតភ្ជាប់អាស៊ី និងលំហហ្វ្រង់កូហ្វូនី
សម្តេចធិបតីបានលើកឡើងពីសារៈសំខាន់នៃការវិលត្រឡប់របស់កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីមកកាន់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំដែលបានរៀបចំឡើងនៅទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧។
ការរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី២០ នៅរាជធានីភ្នំពេញ បន្ទាប់ពីរយៈពេល២៩ឆ្នាំ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាព្រឹត្តិការណ៍មានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការពង្រឹងតួនាទីលើឆាកអន្តរជាតិ និងជំរុញទំនាក់ទំនងរវាងតំបន់អាស៊ី និងសហគមន៍ប្រើប្រាស់ភាសាបារាំង។
សម្តេចធិបតីបានបង្ហាញឆន្ទៈក្នុងការប្រែក្លាយភ្នំពេញឱ្យទៅជាស្ពានតភ្ជាប់រវាងអាស៊ី និងលំហហ្វ្រង់កូហ្វូនី ដោយផ្តល់អាទិភាពដល់កិច្ចសន្ទនា ការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក និងការការពារសិទ្ធិតាមផ្លូវច្បាប់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប ក្នុងបរិបទដែលពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងការបែកបាក់ និងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន។
សម្តេចធិបតីក៏បានថ្លែងអំណរគុណចំពោះអាស៊ាន និងបណ្តាប្រទេសជាមិត្តក្នុងសហគមន៍អន្តរជាតិ ដែលបានគាំទ្របទឈប់បាញ់ និងការស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈកិច្ចសន្ទនា និងច្បាប់អន្តរជាតិ។
សន្តិភាព ទំនុកចិត្ត និងវិបុលភាពរួម
នៅចុងបញ្ចប់នៃសុន្ទរកថា សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកឡើងពីទំនាក់ទំនងរវាងសន្តិភាព ទំនុកចិត្ត និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ដោយបញ្ជាក់ថា ការកសាងសន្តិភាពត្រូវការពេលវេលា និងការខិតខំប្រឹងប្រែងពីមនុស្សជាច្រើនជំនាន់ ប៉ុន្តែការបាត់បង់សន្តិភាពអាចកើតឡើងក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី។
សម្តេចបានគូសបញ្ជាក់ថា សន្តិភាពជួយបង្កើតទំនុកចិត្ត ទំនុកចិត្តជួយទាក់ទាញការវិនិយោគ ហើយវិបុលភាពរួមអាចក្លាយជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការថែរក្សាសន្តិភាព។
សារនេះបានបង្ហាញពីទស្សនៈដែលថា សន្តិភាពមិនមែនគ្រាន់តែជាការអវត្តមាននៃសង្គ្រាមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការកសាងទំនុកចិត្ត ការអភិវឌ្ឍសង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងការរស់នៅប្រកបដោយសុវត្ថិភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ក៏ជាឱកាសមួយសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការបង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះសន្តិភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងវិបុលភាពរួមជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិ។
សម្រាប់កម្ពុជា ដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់សង្គ្រាម និងការបែកបាក់ សន្តិភាពគឺជាមូលដ្ឋានដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ និងអនាគតរបស់ប្រទេសជាតិ។ ការថែរក្សាសន្តិភាព ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី គឺជាគោលការណ៍សំខាន់ដែលអាចរួមចំណែកដល់ស្ថិរភាព និងវិបុលភាពរួមក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក។
ប្រភពព័ត៌មាន៖ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជា (AKP) — ថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦។