ក្នុងឱកាសដែលព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ព្រះរាជសុន្ទរកថារបស់ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បាននាំមកនូវព្រះរាជសារដ៏មានអត្ថន័យអំពីសន្តិភាព ការបង្រួបបង្រួមជាតិ ការគោរពគ្នា និងការអត់ឱន។
ក្នុងចំណោមព្រះរាជសារសំខាន់ៗទាំងនេះ «ស្នាមញញឹមខ្មែរ» បានក្លាយជារូបភាពតំណាងឱ្យស្មារតីសន្តិភាព និងមិត្តភាពរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា ដែលព្រះមហាក្សត្របានមានព្រះរាជបន្ទូលអញ្ជើញគណៈប្រតិភូអន្តរជាតិទាំងអស់ នាំយកទៅជាមួយត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសរៀងៗខ្លួន។

សន្តិភាពជាមូលដ្ឋាននៃវិបុលភាព និងការរស់ឡើងវិញរបស់ជាតិ
ក្នុងព្រះរាជសុន្ទរកថាបើកជាផ្លូវការនូវកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ព្រះករុណា ព្រះមហាក្សត្រ បានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាននៃសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍដែលផ្អែកលើការបង្រួបបង្រួមជាតិ និងស្មារតីអហិង្សា។
ព្រះអង្គមានព្រះរាជបន្ទូលថា៖ «ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើងបានបង្រៀនយើងថា វិបុលភាពមិនអាចស្ថិតស្ថេរបានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានសន្តិភាព»។ ព្រះរាជបន្ទូលនេះបានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងដ៏សំខាន់រវាងសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ ព្រមទាំងអត្ថន័យនៃការបន្តកសាងសន្តិភាពសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។
សម្រាប់កម្ពុជា ការរក្សាសន្តិភាពមិនមែនគ្រាន់តែជាការធានាឱ្យសង្គមគ្មានសង្គ្រាមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការបង្កើតលក្ខខណ្ឌឱ្យប្រជាជនអាចរស់នៅប្រកបដោយសុខដុមរមនា សិក្សារៀនសូត្រ ប្រកបមុខរបរ ថែរក្សាវប្បធម៌ និងចូលរួមកសាងអនាគតប្រទេសជាតិ។
ព្រះមហាក្សត្រក៏បានសម្តែងព្រះរាជសង្ឃឹមថា សេចក្តីថ្លែងការណ៍ទីក្រុងភ្នំពេញ សេចក្តីសម្រេច និងសេចក្តីអំពាវនាវនានា ដែលនឹងត្រូវដាក់ឈ្មោះតាមរាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា នឹងប្រែក្លាយទៅជាការប្តេជ្ញាចិត្តជាក់ស្តែង និងសកម្មភាពប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ជាពិសេស ព្រះអង្គបានសង្កត់ធ្ងន់លើការផ្តល់តួនាទីពេញលេញដល់ស្ត្រី និងយុវជន ក្នុងដំណើរការសម្រេចចិត្ត និងការកសាងសន្តិភាព ដើម្បីរួមចំណែកធានាឱ្យសន្តិភាពមានភាពរឹងមាំ និងយូរអង្វែង។
«ស្នាមញញឹមខ្មែរ»៖ ស្មារតីអភ័យទោស និងការបង្រួបបង្រួមជាតិ
ចំណុចមួយដែលមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅក្នុងព្រះរាជសុន្ទរកថា គឺការលើកឡើងអំពី «ស្នាមញញឹមខ្មែរ» ដែលព្រះមហាក្សត្របានពណ៌នាថា អាចឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងនៅលើព្រះភក្ត្រថ្មនៃប្រាសាទបាយ័ន និងតាមទីផ្សារ វត្តអារាម និងសាលារៀន។
ព្រះអង្គបានរំលឹកថា ស្នាមញញឹមនេះធ្លាប់បាត់បង់ក្នុងសម័យសោកនាដកម្ម ប៉ុន្តែបានវិលត្រឡប់មកវិញតាមរយៈការជ្រើសរើសយកមាគ៌ានៃការបង្រួបបង្រួមជាតិ។
ព្រះមហាក្សត្របានមានព្រះរាជបន្ទូលរំលឹកពីស្មារតីអភ័យទោស និងពុទ្ធឱវាទដែលប្រជាជនខ្មែរយល់ដឹង និងប្រកាន់ខ្ជាប់ថា ការកសាងប្រទេសឡើងវិញមិនអាចផ្អែកលើការសងសឹកបានឡើយ ហើយសេចក្តីស្អប់មិនអាចរំលាយដោយសេចក្តីស្អប់បានទេ គឺមានតែសេចក្តីស្រឡាញ់ប៉ុណ្ណោះដែលអាចរំលាយសេចក្តីស្អប់បាន។
ព្រះរាជសារនេះបង្ហាញពីគុណតម្លៃនៃការផ្សះផ្សា ការអត់ឱន និងការរួបរួម ដែលមានសារៈសំខាន់ចំពោះប្រទេសជាតិណាមួយដែលចង់កសាងសន្តិភាពយូរអង្វែង។ ការចងចាំអតីតកាលមិនមែនដើម្បីបន្តការបែកបាក់នោះទេ ប៉ុន្តែដើម្បីយល់ពីតម្លៃនៃសន្តិភាព និងរួមគ្នាថែរក្សាអនាគត។
ហ្វ្រង់កូហ្វូនី៖ ភាសារួមដែលមិនតម្រូវឱ្យបោះបង់អត្តសញ្ញាណជាតិ
ក្រៅពីព្រះរាជសារអំពីសន្តិភាព ព្រះមហាក្សត្រក៏បានលើកឡើងពីចក្ខុវិស័យរបស់ព្រះបិតា ព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ចំពោះចលនាហ្វ្រង់កូហ្វូនី។
ព្រះអង្គបានមានព្រះរាជបន្ទូលថា ព្រះវររាជបិតាមានព្រះរាជជំនឿថា ភាសាបារាំងអាចក្លាយជាមរតករួមដែលជ្រើសរើសដោយសេរី ដើម្បីលើកតម្កើងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងផ្តល់អាទិភាពដល់ការសន្ទនាជាជាងការប្រើកម្លាំង។
ព្រះមហាក្សត្របានរំលឹកថា ចលនាហ្វ្រង់កូហ្វូនីបានចាប់កំណើតនៅទីក្រុងនីអាមេ ប្រទេសនីហ្សេ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០ តាមរយៈចក្ខុវិស័យរបស់ឥស្សរជនឆ្នើមចំនួនបួនរូប រួមមាន លោក Léopold Sédar Senghor នៃប្រទេសសេណេហ្គាល់ លោក Habib Bourguiba នៃប្រទេសទុយនីស៊ី លោក Hamani Diori នៃប្រទេសនីហ្សេ និងព្រះវររាជបិតារបស់កម្ពុជា។
ពាក់ព័ន្ធនឹងអត្តសញ្ញាណជាតិ និងភាពសុខដុមរមនា ព្រះមហាក្សត្របានមានព្រះរាជបន្ទូលថា កម្ពុជាអាចចូលរួមក្នុងសហគមន៍ហ្វ្រង់កូហ្វូនី ដោយរក្សាអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនយ៉ាងពេញលេញ។ ព្រះអង្គបានមានព្រះរាជបន្ទូលថា៖ «កម្ពុជា គឺជាសក្ខីភាពនៃឧត្តមគតិនេះ។ យើងខ្ញុំជាខ្មែរយ៉ាងពេញលេញ ជាអាស៊ីយ៉ាងពេញលេញ ហើយក៏ជាហ្វ្រង់កូហ្វូនីយ៉ាងពេញលេញដែរ»។
ព្រះរាជបន្ទូលនេះបង្ហាញពីគំនិតសំខាន់មួយ គឺការចូលរួមក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មិនមានន័យថាប្រជាជាតិមួយត្រូវបោះបង់អត្តសញ្ញាណ វប្បធម៌ ឬប្រពៃណីរបស់ខ្លួនឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាពខុសគ្នាអាចក្លាយជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការយោគយល់ ការគោរពគ្នា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការកាន់តែទូលំទូលាយ។
ព្រះអង្គក៏បានសម្តែងព្រះរាជអំណរគុណចំពោះមិត្តភក្តិអន្តរជាតិ ជាពិសេសប្រទេសបារាំង ដែលបានរួមចំណែកក្នុងការអភិរក្សប្រាសាទអង្គរអស់រយៈពេលជាងមួយសតវត្សរ៍។ ព្រះមហាក្សត្របានរំលឹកពីតួនាទីរបស់សិល្បករ និងប្រជាជនខ្មែរ ក្នុងការអភិរក្ស និងបន្តវេនចំណេះដឹងផ្នែកវប្បធម៌ បន្ទាប់ពីប្រទេសបានឆ្លងកាត់សម័យដ៏លំបាក។
ព្រះអង្គបានមានព្រះរាជបន្ទូលអំពីតម្លៃវប្បធម៌ថា៖ «វប្បធម៌ គឺជាអ្វីដែលប្រជាជាតិមួយរក្សាទុកនៅក្នុងជម្រៅដួងចិត្តរបស់ខ្លួន នៅពេលអ្វីៗហាក់ដូចជាបាត់បង់អស់ទៅហើយ ហើយវប្បធម៌ក៏ជាកម្លាំងដែលជួយឱ្យប្រជាជាតិនោះមានលទ្ធភាពងើបឈរឡើងវិញផងដែរ»។
ពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ពិភពលោក៖ សារនៃមិត្តភាព និងការគោរពគ្នា
ព្រះមហាក្សត្របានសម្តែងព្រះរាជហឫទ័យរីករាយ និងចាត់ទុកការដែលកម្ពុជាត្រូវបានផ្តល់ទំនុកចិត្តឱ្យធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ ជាកិត្តិយសដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមសម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
ក្នុងព្រះរាជសុន្ទរកថា ព្រះអង្គបានមានព្រះរាជបន្ទូលស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅចំពោះគណៈប្រតិភូមកពីគ្រប់តំបន់ជុំវិញពិភពលោក ដោយបង្ហាញពីស្មារតីមិត្តភាព និងការជួបជុំគ្នារវាងប្រជាជាតិនានា។
ព្រះអង្គក៏បានលើកឡើងពីគុណតម្លៃដែលជាស្នូលនៃសង្គមកម្ពុជា រួមមាន សេចក្តីមេត្តាករុណា ការគោរពចំពោះអ្នកដទៃ និងការអត់ឱន ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្វែងរកភាពសុខដុមរមនារវាងមនុស្សទាំងអស់។
ការស្វាគមន៍គណៈប្រតិភូអន្តរជាតិដោយភាពកក់ក្តៅនេះ មិនត្រឹមតែជាការបង្ហាញពីបដិសណ្ឋារកិច្ចរបស់ម្ចាស់ផ្ទះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាការបង្ហាញពីបំណងប្រាថ្នាឱ្យប្រជាជាតិនានាអាចជួបជុំគ្នា សន្ទនា និងស្វែងរកចំណុចរួម ដោយគោរពចំពោះភាពខុសគ្នារបស់គ្នាទៅវិញទៅមក។
សារសន្តិភាពដែលគួរត្រូវបាននាំយកត្រឡប់ទៅគ្រប់ប្រទេស
នៅចុងបញ្ចប់នៃព្រះរាជសុន្ទរកថា ព្រះមហាក្សត្របានមានព្រះរាជបន្ទូលអញ្ជើញគណៈប្រតិភូអន្តរជាតិទាំងអស់ នាំយករសជាតិនៃសន្តិភាព និងមិត្តភាពពីរាជធានីភ្នំពេញត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសរៀងៗខ្លួន។
ព្រះអង្គបានមានព្រះរាជបន្ទូលថា៖ «នៅកម្ពុជា រៀងរាល់ពេលព្រឹក សន្តិភាពចាប់ផ្តើមពីស្នាមញញឹមដែលមនុស្សម្នាក់ផ្ដល់ទៅមនុស្សម្នាក់ និងការលើកដៃសំពះគ្នា»។
ព្រះរាជបន្ទូលនេះបានភ្ជាប់គំនិតសន្តិភាពដ៏ធំមួយទៅនឹងសកម្មភាពសាមញ្ញក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ សន្តិភាពមិនមែនជាការទទួលខុសត្រូវរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋ ឬអង្គការអន្តរជាតិតែមួយមុខនោះទេ ប៉ុន្តែក៏ចាប់ផ្តើមពីការគោរពគ្នា ការអត់ឱន ការយោគយល់ និងការប្រព្រឹត្តចំពោះគ្នាដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរផងដែរ។
ការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ ដូច្នេះ មិនត្រឹមតែជាព្រឹត្តិការណ៍ការទូតដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាឱកាសសម្រាប់កម្ពុជាបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណ វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងគុណតម្លៃដែលខ្លួនចង់ចែករំលែកជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិ។
«ស្នាមញញឹមខ្មែរ» ដែលព្រះមហាក្សត្របានមានព្រះរាជបន្ទូលអញ្ជើញភ្ញៀវអន្តរជាតិនាំយកទៅជាមួយ គឺជាសារដ៏សាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅ៖ សន្តិភាពអាចចាប់ផ្តើមពីចិត្តគំនិត និងទង្វើរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ហើយអាចរីកចម្រើនទៅជាកម្លាំងសម្រាប់ការបង្រួបបង្រួមជាតិ មិត្តភាព និងវិបុលភាពរួមរបស់ប្រជាជាតិនានា។
ប្រភពព័ត៌មាន៖ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជា (AKP)
- ព្រះករុណា ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ថ្លែងអំណរគុណចំពោះបណ្តាប្រទេសប្រើប្រាស់ភាសាបារាំង និងអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី
- ព្រះករុណា ព្រះមហាក្សត្រ៖ ភាសាបារាំងអាចក្លាយជាមរតករួមដែលជ្រើសរើសដោយសេរី
- ព្រះករុណា ព្រះមហាក្សត្រ៖ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ទីក្រុងភ្នំពេញ និង «ស្នាមញញឹមខ្មែរ»
សំណួរ និងចម្លើយដែលគេសួរញឹកញាប់
១. តើ «ស្នាមញញឹមខ្មែរ» មានអត្ថន័យដូចម្តេចក្នុងព្រះរាជសុន្ទរកថា?
«ស្នាមញញឹមខ្មែរ» ជានិមិត្តរូបនៃសន្តិភាព មិត្តភាព ការអត់ឱន និងស្មារតីបង្រួបបង្រួមជាតិ។ ព្រះមហាក្សត្របានលើកឡើងពីស្នាមញញឹមនេះ ដើម្បីបង្ហាញពីការវិលត្រឡប់នៃសេចក្តីសុខសាន្ត និងសង្ឃឹមក្នុងសង្គមកម្ពុជា។
២. តើព្រះមហាក្សត្របានលើកឡើងអ្វីខ្លះអំពីសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ?
ព្រះមហាក្សត្របានសង្កត់ធ្ងន់ថា វិបុលភាពមិនអាចស្ថិតស្ថេរបានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានសន្តិភាព។ សន្តិភាពជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ ការរស់នៅប្រកបដោយសុខដុមរមនា និងការកសាងអនាគតសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។
៣. តើព្រះបរមរតនកោដ្ឋមានតួនាទីអ្វីក្នុងការបង្កើតចលនាហ្វ្រង់កូហ្វូនី?
ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ជាឥស្សរជនមួយក្នុងចំណោមស្ថាបនិកទាំងបួននៃចលនាហ្វ្រង់កូហ្វូនី ដែលបានចាប់កំណើតនៅឆ្នាំ១៩៧០។ ព្រះអង្គមានចក្ខុវិស័យប្រើភាសាបារាំងជាមរតករួម ដើម្បីជំរុញការសន្ទនា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រជាជាតិនានា។
៤. តើការចូលរួមក្នុងហ្វ្រង់កូហ្វូនីមានន័យយ៉ាងដូចម្តេចចំពោះអត្តសញ្ញាណកម្ពុជា?
ការចូលរួមក្នុងសហគមន៍ហ្វ្រង់កូហ្វូនីបង្ហាញពីការបើកចំហ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ខណៈដែលកម្ពុជានៅតែរក្សាអត្តសញ្ញាណជាតិ វប្បធម៌ និងប្រពៃណីរបស់ខ្លួនយ៉ាងពេញលេញ។
៥. តើព្រះមហាក្សត្របានផ្ញើសារអ្វីទៅកាន់គណៈប្រតិភូអន្តរជាតិ?
ព្រះមហាក្សត្របានអញ្ជើញគណៈប្រតិភូអន្តរជាតិទាំងអស់ នាំយកស្មារតីសន្តិភាព និងមិត្តភាពពីកម្ពុជាត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសរៀងៗខ្លួន។ ព្រះរាជសារនេះលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រជាជាតិនានាបន្តជំរុញការគោរពគ្នា ការអត់ឱន និងការសន្ទនាដោយសន្តិវិធី។