សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន

សង្ខេបជីវប្រវត្តិ សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន

សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន បច្ចុប្បន្នជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជាប្រធានក្រុមឧត្តមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ និងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ លោកកើតនៅថ្ងៃទី៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៥២ (ថ្ងៃកើតពិតប្រាកដ៖ ១៦ កក្កដា ១៩៥២) នៅឃុំពាមកោះស្នា ស្រុកស្ទឹងត្រង់ ខេត្តកំពង់ចាម។ លោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលកាន់តំណែងយូរបំផុតមួយរូបក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក (សរុបជាង ៣៨ ឆ្នាំ)។

១. ការតស៊ូ និងប្រវត្តិសង្គ្រាម

• ឆ្នាំ១៩៧០-១៩៧៥: បានចូលរួមក្នុងចលនាតស៊ូ និងបានរងរបួសពិការភ្នែកខាងឆ្វេងនៅ ថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ក្នុងសមរភូមិខេត្តកំពង់ចាម។
• ឆ្នាំ១៩៧៧: បានសម្រេចចិត្តភៀសខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីរៀបចំចលនាតស៊ូរំដោះជាតិចេញពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហម។
• ឆ្នាំ១៩៧៩: បានកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ក្នុងវ័យ ២៧ ឆ្នាំ។

២. ការដឹកនាំប្រទេស និងគោលនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ

• ឆ្នាំ១៩៨៥: ត្រូវបានជ្រើសតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា។
• ឆ្នាំ១៩៩៣-១៩៩៨: កាន់តំណែងជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីទី២ នៃរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតរៀបចំដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNTAC)។
• ឆ្នាំ១៩៩៨: បានដាក់ចេញនូវ «គោលនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ» ដែលរំលាយអង្គការចាត់តាំងខាងនយោបាយ និងយោធារបស់ខ្មែរក្រហមទាំងស្រុង នាំមកនូវសន្តិភាពពេញលេញ និងការឯកភាពទឹកដីទាំងស្រុងជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។

៣. ការផ្ទេរអំណាច និងតួនាទីបច្ចុប្បន្ន

• ថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣: បានសម្រេចចិត្តលាលែងពីតំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីផ្ទេរការដឹកនាំជូនអ្នកបន្តវេន គឺសម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត។
• ថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤: ត្រូវបានជ្រើសតាំងជា ប្រធានព្រឹទ្ធសភា នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (នីតិកាលទី៥)។
• តួនាទីបន្ថែម: ជា ប្រធានក្រុមឧត្តមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ និងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។

៣. ការរៀបចំអន្តរកាលដឹកនាំ និងតួនាទីដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមនាពេលបច្ចុប្បន្ន

• ថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣: បានថ្លែងសារពិសេសជូនជនរួមជាតិ ដោយប្រកាសលះបង់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីបើកផ្លូវ និងរៀបចំអន្តរកាលដឹកនាំរដ្ឋដោយរលូន ជូនដល់ថ្នាក់ដឹកនាំវ័យក្មេងបន្តវេន ប្រកបដោយភាពប្រុងប្រយ័ត្ន និងគិតគូរខ្ពស់ពីស្ថិរភាពរយៈពេលវែងរបស់ជាតិ។
• ថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣: បានបញ្ចប់បេសកកម្មជានាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រកបដោយកិត្តិយសខ្ពង់ខ្ពស់ បន្ទាប់ពីបានដឹកនាំ និងបម្រើជាតិមាតុភូមិយ៉ាងស្មោះស្ម័គ្រអស់រយៈពេលជាង៣៨ឆ្នាំ ដោយបានសម្រេចជោគជ័យក្នុងការផ្ទេរការដឹកនាំជូន សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃរាជរដ្ឋាភិបាលនីតិកាលទី៧។
• ថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤: ត្រូវបានសមាជិកព្រឹទ្ធសភាបោះឆ្នោតគាំទ្រជាឯកច្ឆន្ទ ជ្រើសតាំងជា ប្រធានព្រឹទ្ធសភា នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (នីតិកាលទី៥) ដើម្បីបន្តដឹកនាំស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិកំពូល និងធានាបាននូវការការពាររដ្ឋធម្មនុញ្ញ ព្រមទាំងស្ថិរភាពនយោបាយជាអចិន្ត្រៃយ៍។
• តួនាទីដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមបន្ថែម: ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រត្រាស់បង្គាប់តែងតាំងជា ប្រធានក្រុមឧត្តមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ និងបន្តដឹកនាំ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ជាប្រធានគណបក្ស ដើម្បីដើរតួនាទីជាសសរទ្រូងក្នុងការចង្អុលទិស និងរក្សាសន្តិភាពជូនជាតិមាតុភូមិ។