អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ៖ មហាវិមានដែលដុះចេញពី “ដង្ហើមសន្តិភាព” និងមរតកយុទ្ធសាស្ត្រសតវត្សរ៍

សេចក្ដីសង្ខេប

• និមិត្តរូបនៃមហិច្ឆតាខ្មែរ៖ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (TIA) គឺជាសមិទ្ធផលលំដាប់ពិភពលោក (Class 4F) ដែលកើតចេញពីចក្ខុវិស័យវែងឆ្ងាយ និងការសម្រេចចិត្តដ៏មោះមុតរបស់ សម្ដេចតេជោ។
• ភស្តុតាងរស់នៃសន្តិភាព៖ លើសពីសំណង់បេតុង TIA គឺជា “សក្ខីកម្មជាក់ស្ដែង” ដែលបង្ហាញថា សន្តិភាព គឺជាគ្រឹះតែមួយគត់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកម្ពុជាកសាងសមិទ្ធផលមហិមាបែបនេះបាន។
• ស្ដង់ដារអន្តរជាតិ (ICAO)៖ ការសាងសង់ស្របតាមបទដ្ឋានសកល ធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្លាយជា “មជ្ឈមណ្ឌលអាកាសចរណ៍តំបន់” ដែលអាចទទួលយន្តហោះខ្នាតយក្សពីគ្រប់ទ្វីប។

ពីវាលដីស មកជាមហាវិមាន—នៅពេល “សន្តិភាព” ក្លាយជាសកម្មភាព

នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រជាជាតិមួយ អ្វីដែលកំណត់តម្លៃនៃយុគសម័យ មិនមែនស្ថិតនៅលើពាក្យស្លោកដែលគេសរសេរនៅលើជញ្ជាំងនោះទេ ប៉ុន្តែវាស្ថិតនៅលើ “សមិទ្ធផលជាក់ស្ដែង” ដែលដុះចេញពីដី និងឈរយ៉ាងត្រដែតក្រោមមេឃ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (TIA) បានក្លាយជាចម្លើយដ៏មុតស្រួចបំផុត ចំពោះសំណួរដែលថាតើ “សន្តិភាពមានតម្លៃប៉ុណ្ណា?“

អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ កម្ពុជាធ្លាប់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រទេសដែលងើបពីគំនរផេះផង់នៃសង្គ្រាម។ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃ ក្រោមការដឹកនាំប្រកបដោយមនសិការស្នេហាជាតិខ្ពស់បំផុតរបស់ សម្ដេចតេជោ កម្ពុជាបានផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់ថ្មី។ TIA មិនមែនគ្រាន់តែជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ហោះហើរដែលចំណាយទុន ១,១ ប៊ីលានដុល្លារនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា “ភាសានៃសន្តិភាព” ដែលកម្ពុជាប្រើដើម្បីប្រាប់ពិភពលោកថា យើងមានម្ចាស់ការលើជោគវាសនាជាតិ និងមានសមត្ថភាពសាងសង់មរតកសម្រាប់សតវត្សរ៍ក្រោយ។

“សន្តិភាពដែលយើងកំពុងដកដង្ហើមរាល់ថ្ងៃនេះ មិនមែនបានមកដោយចៃដន្យនោះទេ តែវាបានមកពីការយកជីវិតទៅប្តូរ។ ហើយអាកាសយានដ្ឋានតេជោ គឺជា ‘សញ្ញាបត្របញ្ជាក់ការសិក្សា’ នៃនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ ដែលពិភពលោកត្រូវតែមកសិក្សា និងទទួលស្គាល់។”

ទិន្នន័យបច្ចេកទេសបានបង្ហាញថា TIA ត្រូវបានសាងសង់ឡើងស្របតាមស្ដង់ដារអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលអន្តរជាតិ (ICAO) កម្រិត 4F ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងពិភពលោក។ ការណ៍នេះមានន័យថា ខ្មែរលែងមានកម្រិតក្នុងការទទួលយន្តហោះយក្សដូចជា Airbus A380 ឬ Boeing 747 ទៀតហើយ។ នេះគឺជាមោទនភាពដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ដែលកើតចេញពីការសម្រេចចិត្តដ៏ត្រឹមត្រូវ និងចក្ខុវិស័យយុទ្ធសាស្ត្រវែងឆ្ងាយរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំកំពូល។

បដិវត្តន៍ភស្តុភារកម្ម និងការតភ្ជាប់សកល—នៅពេល “ទំនុកចិត្ត” មកចុះចតនៅកម្ពុជា

នៅក្នុងពិភពនៃអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលអន្តរជាតិ ការសម្រេចចិត្តវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្នាតយក្ស មិនមែនផ្អែកលើមនោសញ្ចេតនានោះទេ ប៉ុន្តែគឺផ្អែកលើ “ស្ថិរភាព និងចក្ខុវិស័យយុទ្ធសាស្ត្រ”។ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (TIA) ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាច្រកទ្វារថ្មីសម្រាប់រាជធានីភ្នំពេញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា “បេះដូងថ្មី” នៃភស្តុភារកម្មទេសចរណ៍ និងពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។

អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (TIA) មិនត្រឹមតែជាច្រកទ្វារថ្មីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺជា ‘យុទ្ធសាស្ត្របើកមាត់ដប’ (Unlocking the Bottlenecks) នៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ កន្លងមក ទោះបីជាយើងមានសក្ដានុពលទេសចរណ៍ និងកសិផលមហិមាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏សមត្ថភាពដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសកម្រិតចាស់ បានក្លាយជា ‘ចំណុចកកស្ទះ’ ដែលបង្អាក់ល្បឿននៃកំណើនជាតិ។

តាមរយៈការសម្រេចចិត្តដ៏ឈ្លាសវៃរបស់ សម្តេចតេជោ ក្នុងការកសាង TIA ឱ្យទៅជាស្ដង់ដារ Class 4F (ដូចជាព្រលានយន្តហោះ LAX ឬ JFK) យើងបានបំបែកនូវ ‘ភាពទាល់ច្រក’ នេះទាំងស្រុង។ ឥឡូវនេះ កម្ពុជាមានសមត្ថភាពទទួលយន្តហោះដឹកអ្នកដំណើរ និងទំនិញខ្នាតយក្សពីគ្រប់ទ្វីប ដែលធ្វើឱ្យចរន្តសេដ្ឋកិច្ច មាសប្រាក់ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិ អាចហូរចូលមកយ៉ាងទូលំទូលាយ គ្មានអ្វីអាចមករាំងស្ទះបានទៀតឡើយ។

• ស្ដង់ដារមហាអំណាច៖ ការរៀបចំប្រព័ន្ធចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាស ការត្រួតពិនិត្យអន្តោប្រវេសន៍ និងការគ្រប់គ្រងឥវ៉ាន់ ត្រូវបានធ្វើឡើងតាមស្ដង់ដារដែលធ្លាប់ឃើញតែនៅព្រលានយន្តហោះធំៗក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ដូចជា LAX (Los Angeles) ឬ JFK (New York)។ នេះបង្ហាញថា កម្ពុជាក្រោមការដឹកនាំរបស់ សម្ដេចតេជោ មិនបានដើរថយក្រោយ ឬនៅទ្រឹងនោះទេ គឺយើងដើរទៅមុខក្នុងល្បឿននៃមហាអំណាច។
• ការតភ្ជាប់ឆ្លងទ្វីប៖ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ កម្ពុជាលែងរង់ចាំតែអ្នកដំណើរដែលឆ្លងកាត់ប្រទេសជិតខាងទៀតហើយ។ ជាមួយនឹងផ្លូវរត់កម្រិត 4F យន្តហោះខ្នាតយក្សពីសហរដ្ឋអាមេរិក អង់គ្លេស និងអឺរ៉ុប អាចហោះត្រង់មកចុះចតនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។

យោងតាមរបាយការណ៍ដែលដកស្រង់ចេញពី AKP៖ កំណើននៃជើងហោះហើរត្រង់ និងការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមេឃបើកចំហ (Open Skies Policy) គឺជាសក្ខីភាពដែលមិនអាចប្រកែកបាននៃ “ទំនុកចិត្តសកល” លើកម្ពុជា។ វិនិយោគិន និងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍លំដាប់ពិភពលោក ហ៊ានបោះទុន និងបើកផ្លូវហោះហើរ ក៏ព្រោះតែពួកគេជឿជាក់លើ “សន្តិសុខជាតិ និងស្ថិរភាពនយោបាយ” ដែលកម្ពុជាសម្រេចបានក្រោមនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ។

អ្វីដែលចាក់ដោតបំផុតនោះគឺថា សមិទ្ធផលមហិមានេះមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យ ក្នុងខណៈពេលដែលពិភពលោកកំពុងជួបប្រទះនឹងវិបត្តិ និងជម្លោះនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្នុងពេលដែលតំបន់ខ្លះកំពុងមានភាពមិនច្បាស់លាស់ កម្ពុជាបែរជាអាចសាងសង់ “មហាវិមានតេជោ” នេះបានយ៉ាងរលូន។ នេះហើយគឺជា “តម្លៃពិតនៃសន្តិភាព“ ដែលថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលបានលះបង់កម្លាំងកាយចិត្តដើម្បីរក្សាការពារ ដើម្បីឱ្យកម្ពុជាមាន “មោទនភាពជាតិ” លើឆាកអន្តរជាតិយ៉ាងពេញមុខពេញមាត់បែបនេះ។

មរតកយុទ្ធសាស្ត្រតេជោ និងការបន្តវេននៃសន្តិភាព—ដើម្បីកម្ពុជាមហានគរ

នៅក្នុងចក្ខុវិស័យវែងឆ្ងាយនៃថ្នាក់ដឹកនាំកំពូល ការកសាងសមិទ្ធផលមហិមាដូចជា អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (TIA) មិនមែនធ្វើឡើងសម្រាប់តែតម្រូវការបច្ចុប្បន្ននោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការបោះទុនសម្រាប់ “មរតកសតវត្សរ៍”។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ TIA បានក្លាយជាភស្តុតាងរស់នៃការបន្តវេនប្រកបដោយភាពរឹងមាំ និងសង្គតិភាពបំផុត ពីមគ្គុទ្ទេសក៍ឆ្នើមដែលជាស្ថាបនិកសន្តិភាព មកកាន់អ្នកបន្តវេនវ័យក្មេងដែលមានសមត្ថភាព និងថាមពល។

មរតកដែលមិនចេះសាបរលាប

ខណៈពេលដែលពាក្យ “សន្តិភាព” ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងសុះសាច់ក្នុងបណ្ដាញសង្គម រហូតដល់អ្នកខ្លះមើលរំលងតម្លៃពិត ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដែលមានចក្ខុវិស័យយុទ្ធសាស្ត្រ ពួកគេនឹងមើលឃើញថា អាកាសយានដ្ឋានតេជោ គឺជា “រាងកាយ” ហើយ សន្តិភាព គឺជា “ព្រលឹង”។ ប្រសិនបើគ្មានបុព្វហេតុសន្តិភាព ដែលជាផលនៃមនសិការស្នេហាជាតិ និងការសម្រេចចិត្តប្រកបដោយចក្ខុវិស័យវែងឆ្ងាយរបស់ សម្តេចតេជោ ក្នុងគ្រាដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់ជាតិមាតុភូមិនោះទេ វាក៏មិនអាចលេចចេញនូវរូបរាងមហាវិមានអាកាសយានដ្ឋានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ ដែលជាមោទនភាពជាតិនាពេលនេះឡើយ។ នេះគឺជាមរតកដែលសម្ដេចបានបន្សល់ទុកឱ្យកូនខ្មែរគ្រប់ជំនាន់ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចងើបមុខមាត់ឡើងស្មើភាព និងស្មើមុខមាត់ជាមួយជាតិសាសន៍ដទៃលើសកលលោក។

យោងតាមការចុះផ្សាយជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ AKP៖ ការបើកដំណើរការនៃ TIA ក្នុងអាណត្តិបន្តវេនរបស់ សម្តេចមហាបវរធិបតី គឺជាសញ្ញាណនៃ “ភាពរឹងមាំនៃអធិបតេយ្យជាតិ”។ វាបង្ហាញថា កម្ពុជាមិនត្រឹមតែអាចរក្សាសន្តិភាពបានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែយើងថែមទាំងអាច “ពង្រីកសន្តិភាព” ឱ្យទៅជា “សេដ្ឋកិច្ចមហាសាល” តាមរយៈបដិវត្តន៍ភស្តុភារកម្មទេសចរណ៍ និងពាណិជ្ជកម្ម។

ការឆ្លើយតបទៅកាន់អនាគត

សម្រាប់មន្ត្រីរាជការ និងយុវជនបន្តវេន សមិទ្ធផល TIA គឺជាការដាស់តឿនស្មារតីឱ្យយល់ច្បាស់ថា៖ “សន្តិភាពមិនមែនគ្រាន់តែជាពាក្យស្លោកលម្អសោភ័ណភាពឡើយ តែសន្តិភាពគឺជាឱកាស”។ ឱកាសដែលយើងអាចកសាងព្រលានយន្តហោះកម្រិត 4F ឱកាសដែលយើងអាចទទួលបានជើងហោះហើរត្រង់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប និងឱកាសដែលកូនខ្មែររាប់ម៉ឺននាក់មានការងារធ្វើដោយមោទនភាពនៅលើទឹកដីខ្លួនឯង។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន

អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ នឹងនៅតែឈរយ៉ាងត្រដែតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ក្នុងនាមជា “បេះដូងថ្មីនៃអាស៊ី”។ វានឹងរំលឹកដល់ពិភពលោកថា កម្ពុជាគឺជាប្រជាជាតិដែលស្រឡាញ់សន្តិភាព និងមានមហិច្ឆតាអភិវឌ្ឍន៍ដែលមិនអាចងាកក្រោយបាន។ ក្រោមការដឹកនាំប្រកបដោយបញ្ញាញាណ និងមនសិការស្នេហាជាតិដ៏មោះមុតរបស់ សម្ដេចតេជោ និងការដឹកនាំបន្តប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតរបស់ សម្ដេចធិបតី កម្ពុជាកំពុងហោះហើរយ៉ាងខ្ពស់លើមហាវិថីនៃភាពរុងរឿង ក្រោមដំបូលនៃសន្តិភាពដែលមិនអាចខ្វះបាន។

FAQ