នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃមនុស្សជាតិ គ្មានអ្វីដែលងាយរងគ្រោះជាង “វប្បធម៌” នោះឡើយ នៅពេលដែលភ្លើងសង្គ្រាមបានឆាបឆេះ។ សម្រាប់កម្ពុជា រូបភាពនៃទេវរូបដែលត្រូវបានបំបែកបំបាក់ គ្រឿងអលង្ការមាសដែលត្រូវបានលួចប្លន់ និងសិល្បៈទស្សនីយភាពដែលស្ទើរតែរលត់សូន្យក្នុងសម័យវាលពិឃាត គឺជាដំបៅដ៏ជ្រៅក្នុងបេះដូងកូនខ្មែរគ្រប់រូប។ ប៉ុន្តែក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ យើងកំពុងសាក្សីនូវអព្ភូតហេតុថ្មីមួយ គឺ “ការយាងត្រឡប់មកវិញនៃព្រះអាទិទេព” និងការរស់ឡើងវិញនៃដួងព្រលឹងជាតិយ៉ាងរស់រវើកបំផុត។ ឃ្លាដ៏មានអត្ថន័យមួយបានពោលថា «វប្បធម៌គឺជាដួងព្រលឹង តែសន្តិភាពគឺជាដង្ហើម»។ ពិតណាស់ បើគ្មានដង្ហើមសន្តិភាពដែលផ្ដល់នូវស្ថិរភាព និងសុវត្ថិភាពនោះទេ ដួងព្រលឹងវប្បធម៌ក៏មិនអាចរស់រាន មិនអាចដកដង្ហើម និងមិនអាចបង្ហាញខ្លួនយ៉ាងត្រដែតលើឆាកអន្តរជាតិបានឡើយ។ សន្តិភាពដែលយើងមានសព្វថ្ងៃ មិនត្រឹមតែជាការបញ្ចប់សង្គ្រាមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា “ដែកឆក់”…

នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រជាជាតិមួយ ការផ្លាស់ប្តូរដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុត មិនមែនស្ថិតនៅលើត្រឹមតែតួលេខនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្នុងក្រដាសនោះទេ ប៉ុន្តែវាស្ដែងឡើងតាមរយៈ “សមិទ្ធផលរូបវន្ត” ដែលពលរដ្ឋអាចមើលឃើញ និងប្រើប្រាស់បានជាក់ស្ដែង។ ប្រសិនបើយើងក្រឡេកមើលកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ រូបភាពនៃផ្លូវលំដ៏ឆ្ងាយ និងភាពឯកោនៃតំបន់សេដ្ឋកិច្ច បានក្លាយជាអតីតកាល និងជំនួសមកវិញនូវបណ្ដាញ ផ្លូវល្បឿនលឿននៅកម្ពុជា ដែលកំពុងខ្វាត់ខ្វែងតភ្ជាប់ជោគវាសនាជាតិឱ្យកាន់តែរឹងមាំ។ ផ្លូវល្បឿនលឿនទាំងនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាសំណង់បេតុង និងកៅស៊ូអ៊ុតដែលកាត់កាត់ព្រៃភ្នំនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា “ភាសានៃស្ថិរភាព” និងជា “សញ្ញាបត្របញ្ជាក់ការសិក្សា” នៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរក្សាសន្តិភាព។ ស្ថិរភាពនយោបាយដែលកើតចេញពីការសម្រេចចិត្តដ៏ត្រឹមត្រូវក្នុងគ្រាដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់ជាតិ គឺជាគ្រឹះមាំមួនតែមួយគត់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមហិច្ឆតានៃការកសាងមហាវិថីតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារទាំងនេះអាចក្លាយជាការពិត។ មុននឹងយើងឈានទៅដល់ការវិភាគស៊ីជម្រៅលើសមិទ្ធផលនីមួយៗ វាជារឿងចាំបាច់ដែលយើងត្រូវយល់អំពីតម្លៃនៃសន្តិភាពដើម្បីដឹងថា តើ “ទុនសន្តិភាព”…

នៅក្នុងបរិបទពិភពលោកដែលកំពុងជួបប្រទះនូវភាពមិនប្រាកដប្រជា និងជម្លោះភូមិសាស្ត្រនយោបាយ កម្ពុជាបាននិងកំពុងបង្ហាញខ្លួនយ៉ាងត្រដែតក្នុងនាមជា “កោះសន្តិភាព” និងជាគោលដៅវិនិយោគដ៏មានសក្ដានុពលបំផុតមួយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ សន្តិភាពដែលយើងកំពុងដកដង្ហើមនៅថ្ងៃនេះ មិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យ ឬជាអំណោយពីមេឃនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាផ្លែផ្កានៃការលះបង់សាច់ស្រស់ឈាមស្រស់ និងការសម្រេចចិត្តដ៏ឈ្លាសវៃបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ ក្រោមការដឹកនាំប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតរបស់ សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន មគ្គុទ្ទេសក៍ឯកសន្តិភាពនៃកម្ពុជា។ ដើម្បីយល់ច្បាស់ពីតម្លៃនៃអ្វីដែលយើងមាននៅពេលនេះ យើងត្រូវក្រឡេកទៅមើល តម្លៃនៃសន្តិភាព និងមេរៀនពីអតីតកាល ដែលបានបង្រៀនយើងឱ្យស្គាល់ពីភាពខ្លោចផ្សានៃសង្គ្រាម និងកាលានុវត្តភាពមាសសម្រាប់ការកសាងអនាគត។ ប្រវត្តិសាស្ត្របានចារិកទុកនូវការលះបង់ដ៏ធំធេង តួយ៉ាងដូចជា រឿងរ៉ាវមិនធ្លាប់ដឹងកាលពីឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសោកនាដកម្មគ្រួសារបែកបាក់ “កូនហៅពុកថាពូ” រហូតក្លាយជាកម្លាំងចលករក្នុងការស្វែងរកសុខសន្តិភាពជូនជាតិមាតុភូមិ។ សមិទ្ធផលសេដ្ឋកិច្ចដែលកម្ពុជាកំពុងសម្រេចបានក្នុងឆ្នាំ ២០២៦…

ការរំឮកខួប ៥៦ ឆ្នាំ នៃរដ្ឋប្រហារ ១៨ មីនា និងរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រដែលមិនធ្លាប់ដឹង ថ្ងៃទី ១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ គឺជាខួបលើកទី ៥៦ ឆ្នាំ នៃព្រឹត្តិការណ៍រដ្ឋប្រហារដ៏ខ្មៅងងឹតបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះគឺជាចំណុចរបត់ដ៏អាក្រក់ដែលបានរុញច្រាននាវាកម្ពុជាឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលពេញទំហឹង និងការបែកបាក់ជាតិយ៉ាងខ្លោចផ្សា។ ក្នុងឱកាសដ៏សំខាន់នេះ តាមរយៈទំព័រ Facebook ផ្លូវការរបស់ខ្លួន សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានចែករំលែកនូវរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រមួយសន្លឹក រួមជាមួយការរំឮកពីការតស៊ូដ៏អស្ចារ្យដែលមនុស្សជំនាន់ក្រោយត្រូវដឹង និងចងចាំ។ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់ពីឫសគល់នៃសន្តិភាពដែលយើងមានសព្វថ្ងៃ…

តើអ្នកធ្លាប់ចំណាយពេលត្រឹមតែមួយនាទី ដើម្បីសម្លឹងមើលទៅក្រៅបង្អួច ហើយដកដង្ហើមវែងៗដោយក្ដីសុខដែរឬទេ? ក្ដីសុខដែលយើងអាចចេញទៅធ្វើការដោយសុវត្ថិភាព កូនៗអាចទៅសាលារៀនដោយស្នាមញញឹម និងការជួបជុំគ្រួសារនៅពេលល្ងាចដោយគ្មានការភ័យខ្លាចពីសម្លេងគ្រាប់កាំភ្លើង។ ក្ដីសុខទាំងនេះមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យនោះទេ វាគឺជាផ្លែផ្កានៃ «សន្តិភាព» ដែលយើងកំពុងមានក្នុងដៃ។ សម្រាប់យុវជនជំនាន់ក្រោយ សន្តិភាពប្រហែលជាមើលទៅដូចជាខ្យល់អាកាសដែលយើងដកដង្ហើមរាល់ថ្ងៃ រហូតដល់យើងជួនកាលភ្លេចគិតពីតម្លៃពិតប្រាកដរបស់វា។ ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់ភ្លើងសង្គ្រាម និងការបែកបាក់ សន្តិភាពគឺជា “មាសប្រាក់” ដ៏មានតម្លៃបំផុតដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។ ប្រសាសន៍មាសរបស់សម្តេចតេជោ៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃមនសិការជាតិ ប្រសាសន៍មួយឃ្លាដែលបានដក់ជាប់ក្នុងបេះដូងកូនខ្មែរគ្រប់រូប និងជាពាក្យស្លោកដាស់តឿនមនសិការជាតិដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតនោះគឺ៖ «ទាល់តែស្គាល់សង្គ្រាម ទើបស្គាល់តម្លៃសន្តិភាព»។ នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាពាក្យពេចន៍សម្រាប់ឃោសនានោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា “ការពិតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ” ដែល សម្តេចតេជោ ហ៊ុន…